ارزیابی رابطة کارگر و کارفرما در کارخانجات صنعتی

معصومه نیکا بزمی‌آذر^*، دکتر سید محمدصادق مهدوی ^**

چکیده:

نیروی انسانی ماهر و کارآمد پربهاترین و ارزنده‌ترین سرمایه کشور است. بسیاری از جوامع با وجود برخورداری از منابع طبیعی سرشار، به دلیل فقدان نیروی انسانی شایسته و لایق، توان استفاده از این موهبت الهی را ندارند و روزگار را به سختی و مشقت می‌گذرانند. دیگر ملت‌ها به رغم کمبود منابع طبیعی در نتیجة داشتن نیروی انسانی کارآزموده و مناسب، با قدم‌های استوار مسیر پیشرفت و ترقی را می‌پیمایند. هر فردی سعی دارد شغلی را برگزیند که علاوه بر تامین نیازهای مادی، از نظر روانی نیز او را ارضا کند.

در جوامع امروزی که افراد بخش قابل توجهی از فعالیت‌های روزانه خود را صرف کسب درآمد می‌کنند یا از طریق آموزش‌های مختلف، خود را برای اجرای فعالیت‌های شغلی آماده می‌سازند، صحبت از اشتغال و بررسی همه جانبه در خصوص ماهیت آن اهمیت زیادی پیدا کرده است. زیرا ممکن است این افراد فاقد مهارت باشند، علاقه‌مند نباشند یا از شغل خود ناراضی باشند. اما قسمتی از انگیزه‌ها و بهره وری در شغل به هماهنگی بین خصوصیات شغلی با توانایی، نیازها، علایق و ارزش‌های افراد بستگی دارد؛ این هماهنگی سبب رضایت شغلی فرد می‌شود و فقدان آن سبب نارضایتی. تمامی‌رفتارها در روابط انسان به طور مستقیم و غیر مستقیم متأثر از چگونگی اشتغال اوست.

در مقاله حاضر با توجه به دلایل ذکر شده سعی داریم به بررسی ابعاد مختلف رضایت شغلی بپردازیم و نقش آن را در چگونگی کیفیت تولید و بازده کار کارگران بررسی کنیم. برای شناسایی این عوامل، 240 نفر (کارگر و کارفرما) با روش پیمایش مورد مطالعه قرار گرفتند و تأثیر متغیرهای جنسیت، سن، وضعیت تأهل، احساس وابستگی به شغل، رضایت از بخش زندگی، عوامل انگیزشی، پایگاه اجتماعی و اقتصادی، عوامل سازمانی، مدیریت مشارکتی، سابقه خدمت، قدرشناسی، انتظارات شغلی، امنیت شغلی، صمیمیت و  احترام، احساس مفید بودن، اخلاق کار مؤثر در رضایت شغلی با کمک پرسشنامه مصاحبه‌ای و روش‌های آماری لازم با استفاده از 17 spss سنجیده شده است. نتایج این مطالعه نشان داد، متغیرهای سن، وضعیت تاهل، سابقه خدمت رابطه معناداری با رضایت شغلی ندارند و سایر متغیرهای مستقل تأثیرگذار هستند.

کلید واژه‌ها: رضایت از بخش زندگی، پایگاه اجتماعی و اقتصادی، احساس وابستگی به شغل و سازمان، عوامل انگیزشی.

 

---

* دانش‌آموخته کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی‌ واحدعلوم وتحقیقات تهران، گروه پژوهش علوم اجتماعی، تهران، ایران. [e-mail]

**  استاد و عضوهیئت علمی‌دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران. ایران. [e-mail]

مسائل و موانع توسعه استان لرستان

دکتر سید احمد حسینی*

چکیده:

اهمیت تجارب و درس‌های حاصل از اقدامات توسعه­ای گذشته به ویژه در زمینه‌های روستایی و کشاورزی حائز اهمیت بالاتری هستند. موفقیت‌های اقدامات و پروژه‌های بعدی در زمینه توسعه روستایی حاصل همین تجارب است. ماهیت مطالعه حاضر عمدتاً اجرای این ضرورت بوده است، از میان زمینه‌های توسعه روستایی، مدیریت توسعه روستایی، به خصوص در مناطقی نظیر استان لرستان از ویژگی و پیچیدگی خاصی برخوردار است. زیرا فرآیند توسعه روستایی، به خصوص در مناطقی نظیر استان لرستان از ویژگی و پیچیدگی خاصی برخوردار است. از این رو استانداری لرستان، در اجرای تفکر مطالعه برای شناخت موانع توسعه، مطالعه هفت موضوع توسعه را در دستور کار قرار داد. یکی از موضوعات بررسی نتایج کاربست الگوهای طرح توسعه منطقه‌ای سلسله (شامل اجرای طرح در سه بخش سلسله، دلفان و چغلوندی است) و طرح توسعه ریمله به منظور ارائه الگوی مدیریت جدید روستایی منظور شد. هدف اصلی از مطالعه حاضر، ارائه الگویی برای مدیریت توسعه روستایی در شکل پروژه توسعه­ای بود که اساس آن از انطباق با نیازهای جوامع محلی بر مبنای مشارکت واقعی مردم باشد. این مطالعه براساس چگونگی مشارکت گروههای مختلف اجتماعی در فرآیند تصمیم گیری، برنامه ریزی و اجرای طرح‌های توسعه سلسله و ریمله و شناسایی نقاط قوت و ضعف آنها انجام شد. طرح‌های توسعه سلسله و ریمله که به ترتیب در اوایل دهه‌های50 و70 در استان لرستان به اجرا درآمد، اساساً حول محور ظرفیت سازی و توانمند سازی مردم در جهت پذیرش مسئولیت و شکل دهی مدیریتی پایدار در زمینه‌های توسعه محلی ـ منطقه‌ای بوده است. چه اینکه پایداری مدیریت توسعه در سطح محلی، ضامن پایداری منابع در جهت توسعه توسعه پایدار است و در واقع مشارکت مردم به عنوان ریشه­های درخت توسعه باعث شادابی تنه و شاخه که همانا زندگی و رفاه اقتصادی و اجتماعی جامعه مورد نظر است. بعد از حدود 6 دهه تکاپو و صرف هزینه و منابع فراوان در زمینه توسعه کشورهای در حال توسعه، امروزه ثابت شده است که در ذات توسعه، نابرابری نهفته است. هم از این روست که جهان به این نتیجه رسید که می‌بایست با رویکرد پایداری توسعه، اقدامات از سطوح محلی صورت گیرد تا با توانمندسازی مردم در استفاده بهینه از منابع، ظرفیت‌های توسعه­ای آنها نیز ارتقا یابد. می‌توان گفت طرح توسعه سلسله و ریمله در زمان‌های اجرا دارای چنین رویکردی بودند که در شکل آزمایشی به اجرا درآمدند.

کلید واژه‌ها: الگوهای توسعه، طرح ریمله، طرح سلسله

---

* عضو هیئت علمی‌، دانشگاه علامه طباطبایی، دانشکده علوم اجتماعی، تهران، ایران.

تأثير كيفيت زندگي كاري بر سرماية اجتماعي كاركنان شركت رجاء

مسعود طاهريان^*، دكتر فريدون كامران ^**، دكتر مجيد كفاشي ^***

چكيده:

 كيفيت زندگي كاري به عنوان يك رويكرد منابع انساني- محور انگيزشي است كه توازن زندگي شغلي و شخصي و بهبود عملكرد فرد و سازمان را به همراه دارد. بهبود سطح كيفيت زندگي كاري به افزایش رضايت شغل، تقويت يادگيري، مديريت بهتر و بهبود روحيه منابع انساني سازمان منجر می‌شود.

در این پژوهش تاثير كيفيت زندگي كاري بر سرماية اجتماعي كاركنان شركت رجاء به روش توصیفی- پیمایشی مورد مطالعه قرار گرفته است. هدف کلی این مطالعه شناسائی تأثير كيفيت زندگي كاري بر سرماية اجتماعي كاركنان شركت رجاء است. برای دستیابی به هدف پژوهشی بالا، هشت فرضیه مورد آزمون قرار گرفت. جامعة آماری این  مطالعه 1853 نفر روش نمونه گيري تصادفي طبقه‌اي است که متناسب با حجم در بين هر يك از مقاطع تحصيلي 157 نفر انتخاب شدند و به دو پرسشنامه (کیفیت کاری و سرمایه اجتماعی) پاسخ دادند. روش‌های آماری مورد استفاده در این مطالعه همبستگي پيرسون و‌اندازه اثر بوده است. نتايج تحليل داده‌ها نشان مي‌دهد كه ميان هشت مؤلفه كيفيت زندگي كاري (پرداخت منصفانه، محيط كار ايمن و بهداشتي، تأمين فرصت رشد و امنيت مداوم، قانون گرايي در سازمان، وابستگي اجتماعي زندگي كاري، فضاي كلي زندگي، يكپارچگي و انسجام اجتماعي و توسعه قابليت‌هاي انساني) با متغير وابستة سرماية اجتماعي رابطة معنادار با‌اندازة اثر در حد متوسط به بالا وجود دارد.

كليد واژه‌ها: كيفيت زندگي كاري، مولفه‌هاي كيفيت زندگي كاري، سرمايه اجتماعي، مولفه‌هاي سرمايه اجتماعي

---

* دانش آموخته کارشناسی ارشد،دانشگاه آزاد اسلامي واحدرودهن، گروه علوم اجتماعي،رودهن، ایران.

** عضوهیئت علمی‌دانشگاه آزاد اسلامي واحدرودهن، دانشكده علوم اجتماعي، رودهن، ایران.

[e-mail].

***  عضو هيئت علمي دانشگاه آزاد اسلامي واحدرودهن،و عضو باشگاه پژوهشگران جوان، رودهن، ایران.

[e-mail]

مقایسه ویژگیهای شخصیتی افراد مبتلا به اختلال هویت جنسی و افراد بهنجار

مهرآور مؤمنی جاوید*، دکتر مهرانگیز شعاع کاظمی‌^**

چکیده:

 پژوهش حاضر با هدف بررسي و مقایسه ویژگیهای شخصيتي بيماران مبتلا به اختلال هويت جنسي و افراد سالم اجرا شده است.

 جامعه پژوهش شامل کلیة مردان مبتلا به اختلال هویت جنسی هستند که در مرکز مدیریت بحران شهید نواب صفوی واقع در میدان شهید محلاتی تهران حضور داشتند. از جامعة مذکور20 نفر که روان شناسان و روان پزشکان آنها را مبتلا به اختلال هویت جنسی تشخیص داده بودند و با پاسخگویی به چک لیست ملاک‌های تشخیص اختلال هویت جنسی مورد تأیید قرار گرفتند، انتخاب شدند. همچنین نمونه‌ای بیست نفری از مردان عادی جامعه به عنوان گروه گواه انتخاب شد. هر دو گروه در دامنة سنی 20 تا سال 35 قرار داشتند و حداقل تحصیلات آنها دیپلم بود. سؤال اصلی پژوهش این بود که آیا بین ابعاد ویژگی‌های شخصیتی افراد مبتلا به اختلال هویت جنسی و افراد بهنجار تفاوت معناداری وجود دارد؟

طرح پژوهش از نوع علی مقایسه‌ای بود. ابزار مورد استفاده در پژوهش: 1. پرسشنامه پنج عاملی شخصیت نئو، که پایایی آن با استفاده از آلفای کرونباخ بین 76 تا 82 درصد محاسبه شده است (حق شناس، 1387). 2. چک لیست 23 سؤالی که با ملاک‌های تشخیصی DSMIV  برای اختلال هویت جنسی تطابق کامل دارد و پایایی آن 82/. محاسبه شد. آزمون­های آماری مورد استفاده آمار توصیفی و استنباطی (t گروه‌های مستقل و تحلیل واریانس) بود. براساس نتایج به دست آمده، بین افراد سالم و بیمار در متغیر ویژگیهای شخصیتی تفاوت معناداری وجود دارد p<0/001, f=10/60  . ابعاد روان رنجوری، تجربه گرایی و برون گرایی در افراد بیمار نسبت به افراد سالم در سطح بالاتری بود، ولی افراد سالم به لحاظ توافق نسبت به افراد بیمار در سطح بالاتری بودند. بین افراد سالم و بیمار به لحاظ وجدانی بودن تفاوت معناداری مشاهده نشد. p<0/001  

کلید واژه­ها:ویژگیهای شخصیتی، اختلال هویت جنسی، افراد بهنجار

---

*دانشجوی دکترای رشته مشاوره، دانشگاه شهید چمران اهواز،، اهواز، ایران.

[e-mail]

** عضو هیئت علمی‌دانشگاه الزهرا، گروه مشاوره، تهران، ایران. [e-mail]

همبستگی اجتماعی در نگاه اسلام

دکتر غلامحسین حیدری*

وَ اذْكُرُوا نِعْمَتَ اللّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ كُنْتُمْ أعْداءً فَألّـَفَ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ فَأَصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهِ إِخْواناً. (آل‌عمران:۱۰۳)

نعمت خدا را به ياد آوريد آن‌گاه كه دشمنان ‍ يكديگر بوديد. پس ميان دل‌هاي شما الفت‌انداخت تا به لطف او برادران هم شديد.

چکیده

دين، عميق‌ترين، حقيقي‌ترين و ماندگارترين امري است كه مي‌تواند مردمان را به همبستگي اجتماعي دروني برساند و اين وفاق جمعي دروني، لازمه همبستگي اجتماعي بر اساس شاخص‌هاي بيروني است.مقاله مزبور با هدف شناخت همبستگی اجتماعی ازدیدگاه اسلام وبا روش اسنادی وکتابخانه ای صورت گرفته است.

در پیمودن راه پر فراز و نشیب توسعه،همبستگی اجتماعی ضرورتی اجتناب ناپذیر و اصلي ناگزير است. كشورهاي توسعه يافته امروز، ملت‌هاي تلاشگر ديروز هستند كه در پيمودن راه دراز توسعه، نخستين گام را با نهادينه كردن عنصر همبستگي يا وفاق اجتماعي آغاز كردند.

در این مقال، نخست مفاهیمی‌چون وجدان جمعي،انواع همبستگي يا وفاق اجتماعي،مفاهيم پيونديافته با همبستگي اجتماعي از جمله: دين اسلام، ارزش‌ها،فرهنگ،احساسات ملي و پيوند‌هاي نژادي و خويشاوندي،محبت و عدالت را به بررسي مي نشينيم. سپس پيوندهاي اجتماعي در اسلام رااز جنبه‌هاي گوناگون ارزيابي مي كنيم. اهم اين پيوندهاعبارتند از: رابطه فرد و جامعه،روابط ميان افراد، و روابط گروه‌هاي اجتماعي.

کلید واژه‌ها: همبستگی اجتماعی، دين اسلام، وجدان جمعي، فرهنگ

---

* عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی و رئیس واحد رودهن، تهران، ایران

تأثیر فضاهای جنسیتی شده بر احساس امنیت زنان نمونه‌های موردی میدان مادر و میدان راه آهن

مریم السادات عرشی‌ها*، دکتر آتوسا مدیری **

چکیده:

 هدف اصلی پژوهش، شناخت تأثیر  فضاهای جنسیتی شده بر احساس امنیت زنان و ارائه نقشه‌های شناختی آنان در فضا است که بر پایه نظریات رندل[1]، کاتبرت[2]، لوفور[3]، تانکیس[4]، والنتین[5]، کاسکلا و مسی[6]، پین[7]، کارپ استون و یولز[8] تنظیم شده است. جامعة آماری این پژوهش دو میدان مادر و راه آهن است و حجم نمونه 336 نفر از زنان استفاده کننده از میادین هستند. روش تحقیق از نوع تبیینی-توصیفی و آزمون نظریه است. روش جمع آوری اطلاعات به صورت پیمایشی (تلفیقی از پرسشنامه و مشاهده منظم) است. در تجزیه و تحلیل اطلاعات، ابتدا هر یک از متغیرها با روش تحلیل عاملی به جندین عامل دسته بندی شدند، سپس تأثیر  هر یک از عوامل با روش رگرسیون چندمتغیری مورد سنجش قرار گرفت و در آخر نقشه‌های شناختی زنان از احساس امنیت و فضاهای جنسیتی شده به صورت توصیفی نمایش داده شد. نتایج تحقیق نشان می‌دهد: اولاً در یک فضای جنسیتی شده، احساس امنیت زنان کاهش می‌یابد و رابطه‌ای معکوس میان این دو متغیر وجود دارد. ثانیاً تصویر ذهنی زنان از فضاهای شهری حول دو مفهوم کلیدی احساس امنیت و ترس از فضا شکل می‌گیرد و این می‌تواند بر حرکت و تحرک پذیری زنان تأثیر گذار باشد.    

کلید واژه‌ها: فضاهای جنسیتی شده، احساس امنیت زنان، تصویر ذهنی و شناختی زنان از فضا.

---

* دانشگاه آزاد اسلامی‌واحد تهران مرکزی، دانشکده هنر و معماری، تهران، ایران.

** دانشگاه آزاد اسلامی‌واحد تهران مرکزی، دانشکده هنر و معماری، تهران، ایران. E mail: [e-mail]

[1] Rendell

[2] Cuthbert

[3] Lefebvre

[4] Tonkiss

[5] Valentine

[6] Koskela & Massey

[7] Pain

[8] Karp, Stone& yoels

ساختار عاملی، روایی واعتبار مقیاس سنجش حل مسئله اجتماعی: فرم بلند تجدید نظر شده

مهرداد ثابت^*، دکتر صادق تقی لو^**، زهرا جمشیدی فر^***

چکیده:

برای بررسی ساختار عاملی و ویژگی‌های روان سنجی پرسشنامه حل مسئله اجتماعی ( فرم بلند تجدید نظر شده)، 242 دانشجوی پسر و 248 دانشجوی دختر دانشگاه آزاد اسلامی‌واحد رودهن با پرسشنامه حل مسئله اجتماعی و پرسشنامه شیوه‌های حل مسئله مورد آزمون قرار گرفتند. تحليل مؤلفه‌هاي اصلي، پنج عامل نظری حل مسئله اجتماعی (شامل جهت گیری نسبت به مسئله، جهت گیری منفی به مسئله، حل منطقی مسئله، سبک اجتنابی و سبک تکانشی/ بی‌دقتی) را تأیید و نتایج تحلیل عاملی تأییدی از ساختار عاملی به دست آمده حمایت کرد. ضرایب همبستگی بین عامل‌های پرسشنامه حل مسئله اجتماعی و پرسشنامه شیوه‌های حل مسئله مقیاس 24 سؤالی حل مسئله کسیدی و لانگ  مبین روایی همگرای این پرسشنامه است. ضرایب آلفاي كرونباخ  برای عامل‌های جهت گیری مثبت به مسئله، جهت گیری منفی به مسئله، حل منطقی مسئله، سبک اجتنابی و سبک تکانشی/ بی‌دقتی، به ترتيب 80/0، 86/0، 90/0، 84/0 و 71/0 به دست آمد. نتایج پژوهش حاضر، ثبات ساختار عاملی پرسشنامه حل مسئله اجتماعی و اعتبار آن برای سنجش حل مسئله اجتماعی در دانشجویان ایرانی را نشان می‌دهد.

کلید واژه‌ها:پرسشنامة حل مسئله اجتماعی، ساختار عاملی، تحلیل عاملی اکتشافی، تحلیل عاملی تأییدی.

---

* عضوهیئت علمی‌دانشگاه آزاد اسلامی، واحد رودهن، دانشکده روانشناسی،رودهن،تهران، ایران. [e-mail]

**عضو هیئت علمی‌ دانشگاه آزاد اسلامی، واحد آستارا، گیلان، ایران[e-mail]

*** دانش آموخته کارشناسی ارشد،دانشگاه آزاداسلامی‌واحد علوم و تحقیقات کرمان، گروه مشاوره،کرمان، ایران.

شهرنشینی، بیگانگی اجتماعی و رفتارهای وندالیستی جوانان

دکتر سروش فتحی[1]*، حامد محمدی^**

چکیده:

 رفتارهای تخریب گرانه جوانان در جامعه، بخشی از رفتارهای نابهنجار و پرخاشگرانه‌ای است که جوانان و نوجوانان بدون هیچ گونه بهره مادی مرتکب آن می‌شوند. چنین رفتارهایی همواره خسارت‌های زیادی بر پیکره جامعه تحمیل می‌کند. در واقع  این پدیده اجتماعی که خاصیتی فراگیر و جهانی دارد، وندالیسم نامیده می‌شود و با توسعه شهرنشینی در اشکال و ابعاد مختلف گسترش بسیار یافته است. لازم به تذکر است که  همچون سایر پدیده‌های اجتماعی، عوامل مختلفی در بروز رفتار وندالیستی جوانان و نوجوانان اثر گذار است. هدف مقاله حاضر شناخت رفتار وندالیستی جوانان در شهر و تأثیر بیگانگی اجتماعی بر آن است. روش تحقیق اسنادی و پیمایشی  است. نمونة مورد مطالعه براساس فرمول کوکران 350 نفر تعیین شده است. 7/55 درصد ازجوانان مورد مطالعه پسر و 3/44 درصد دختر بوده‌اند. متوسط میزان احساس بیگانگی اجتماعی در جوانان برابر 03/26±19/59 و میزان گرایش به رفتارهای وندالیستی برابر 98/13±23/17 محاسبه شده است.

مطالعه نظری و تجربی مؤید این واقعیت است که پسران با توجه به آزادی عمل در فضای اجتماعی جامعه شهری و همچنین نگرش مردسالاری جامعه به پسران، بیشتر از دختران به رفتارهای  تخریب گرانه و ویرانگر می‌پردازند. فرزندان خانواده‌هایی که از لحاظ اقتصادی - اجتماعی در طبقه پایین قرار دارند و نسبت به طبقات بالاتر از برخی امکانات و تسهیلات شهری محرومند به دلیل محدودیتهای مالی و عدم وجود راههای قانونی برای دسترسی به این گونه امکانات و تسهیلات به رفتارهای وندالیستی از جمله تخریب اموال و اثاثیه شهری دامن می‌زنند. همچنین رفتارهای تخریب گرانه و ویرانگر ناشی از بریدگی و عدم پیوند فرد با جامعه شهری (بیگانگی اجتماعی) است. در نتیجه این رفتارها در بسیاری از مواقع منعکس کننده میل وافر جوانان به ابراز خشم و نارضایتی در برابر اجحاف، اجبار،تبعیض، اقتدار آمرانه، تحدید آزادیهای فردی، نابرابری و بی‌عدالتی ساختارها، سازمانها و نهادهای جامعة شهری سلطه گر است.

کلید واژه‌ها: بیگانگی اجتماعی، وندالیسم، رفتار وندالیستی، جوانان

---

* عضوهیئت علمی‌دانشگاه آزاد اسلامی، واحد گرمسار، گروه علوم اجتماعی، گرمسار، ایران.  [e-mail]

** دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران. [e-mail]