بررسی تأثیر اشکال سرمایه بر رضایت از زندگی (مطالعه جوانان شهرستان پاوه)

دکتر یحیی علی بابایی[1]*، بهمن باینگانی**

چکیده

در این مقاله با توجه به اهمیت سرمایه در عرصه­های مختلف زندگی اجتماعی و مخصوصاً در تعیین موقعیت اجتماعی فرد، نقش این مفهوم در تبیین رضایت از زندگی بررسی شده است. از این رو در بخش نظری، از نظریه پیر بوردیو استفاده شده و در بخش تجربی نیز 410 نفر از جوانان مناطق شهری شهرستان پاوه مورد مطالعه قرار گرفته است. نتایج بخش توصیف این تحقیق نشان داد که میزان سرمایه اجتماعی جوانان شهرستان پاوه در حد زیاد و میزان سرمایه­های اقتصادی و فرهنگی و میزان رضایت آنها از زندگی در حد متوسط است. نتایج بخش تحلیلی هم نشان داد که مجموع سرمایه­های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی تنها 11/0 رضایت از زندگی فرد را تبیین می­کنند. علاوه براین سرمایة فرهنگی نسبت به سرمایه­های اقتصادی و اجتماعی اهمیت بیشتری در تبیین رضایت از زندگی جوانان دارد.

کلید واژه‌ها

سرمایه اقتصادی، سرمایه اجتماعی، سرمایه فرهنگی، رضایت از زندگی، جوانان

---

* استادیار دانشگاه تهران، دانشکدة علوم اجتماعی، تهران، ایران.

** عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد سنندج، گروه علوم اجتماعی، سنندج، ایران.

بررسي سناريوهاي مستتر در گفتمان‌هاي تصويري چهل و چهارمين دورة انتخابات رياست جمهوري آمريكا

دكتر محمد سلطاني فر[1]*، بهاره بخشي^**

چكيده

 امروزه رسانه‌ها نقش بسيار مؤثري در رشد آگاهي افراد و تصميم گيري‌هاي آنان دارند. هر چه موضوعي براي مردم از اهميت بيشتري برخوردار باشد، آنان به رسانه‌ها بيشتر توجه مي‌كنند. يكي از عوامل مؤثر در پيروزي باراك اوباما تيم رسانه‌اي قوي او بود كه توانست پيروزي او را در چهل و چهارمين دوره رياست جمهوري آمريكا رقم زند.

تصاوير مي‌توانند بر احساسات و عواطف مخاطبان تأثير بگذارند و درك آنان را از خبر به سوي هدف سوق دهند. از انواع گوناگون تصاوير مي‌توان به كاريكاتور اشاره كرد كه امروزه در بسياري از روزنامه‌ها، مجلات و سايت‌هاي خبري در كنار اخبار مهم ديده مي‌شود.

در‌اين مقاله سناريوهاي مستتر در گفتمان‌هاي تصويري چهل و چهارمين دوره انتخابات رياست جمهوري امريكا، كه يكي از مهم‌ترين و جنجالي‌ترين نوع انتخابات، هم از لحاظ حضور كاريكاتورها در وب سايت‌هاي خبري مختلف و هم از لحاظ ابعاد سياسي در دنيا است، بررسي مي‌شود. روش گردآوري اطلاعات‌اين پژوهش برمبني تحليل محتواست.

كليد واژه

كاريكاتور، نشانه شناسي، گفتمان تصويري، نماد فرهنگي، فضاي سياسي

---

* عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامي، واحد علوم و تحقیقات گروه علوم ارتباطات اجتماعي، تهران، ایران.

** دانشجوي دكتري دانشگاه آزاد اسلامی وواحد علوم و تحقیقات تهران گروه علوم ارتباطات اجتماعي، تهران، ایران.

بررسی نقش تلویزیون بر جامعه‌پذیری سیاسی دانشجویان دانشگاه فردوسی مشهد

دکتر علی طلوعی*، علی اکبر زراعتگر^**

چکیده

 جامعه پذیری سیاسی فرایندی است  مستمر و پویا که براساس آن، نهادهای اولیه و ثانویه در مراحل مختلف زندگی بر گرایش‌ها و دیدگاه‌های سیاسی شخص اثر می‌گذارند و در تصمیم گیری‌ها ی مربوط به حوزه سیاست، عامل کم و بیش تعیین کننده‌ای به شمار می‌رود. بستر اصلی و مناسب مطالعه جامعه پذیری سیاسی، فرهنگ سیاسی آن جامعه است. جهت گیری‌های فرد به سیاست می‌تواند تا حد زیادی از شخصیت وی و فرهنگی که بر او سلطه دارد، ناشی شود.

«مک لوهان» با طرح کردن این نظریه که رسانه، خود پیام است، ابزارهای ارتباطی را به مثابه پیامی، مهم بر می‌شمارد. در این میان تلویزیون به عنوان رسانه‌ای فراگیر که تأثیر عمده‌ای بر مخاطب می‌گذارد و نیز به دلیل ویژگی شنیداری و دیداری بودن آن، نقش ویژه‌ای در فرهنگ سازی و باور پذیری ایفا می‌کند، که یکی از آن می‌تواند فرهنگ سیاسی باشد. اصولاً منظور از جامعه پذیری سیاسی روندی است که فرد با وظایف، حقوق و نقش‌های سیاسی خود در جامعه آشنا می‌شود. اینکه نیروهای اجتماعی کدام یک از سه حالت فوق را در مقابل نظام حکومتی اعمال می‌کنند، به میزان جامعه پذیری سیاسی آنان بستگی دارد. بدین منظور مدل کامل جامعه پذیری سیاسی با بررسی متون مربوط به موضوع و دیدگاه‌های‌اندیشمندان در حوزة وسایل ارتباط جمعی و جامعه شناسی سیاسی طراحی شد. برای سنجش جامعه پذیری سیاسی جوانان شهرستان مشهد از بین افراد دانشگاهی تعداد 400 نفر با روش نمونه گیری طبقه بندی شده انتخاب و با استفاده از روش پیمایشی و ابزار پرسشنامه مشتمل بر 5 عامل و 41 گویه موضوع بررسی شد. نتایج  بررسی‌ها براساس تحلیل رگرسیونی نشان داد که هر چه برخورداری از رسانه‌های جمعی بیشتر باشد، نگرش سیاسی دانشجویان بالاتر می‌رود و همین طور هر چه اعتماد به تلویزیون و اخبار آن بالاتر رود، میزان جامعه پذیری افراد نیز بیشتر می‌شود.

کلید واژه‌ها

 جامعه پذیری سیاسی، وسایل ارتباط جمعی، فرهنگ سیاسی، تلویزیون.

---

* مدرس دانشگاه بوعلی سینا، همدان – ایران.

** دانشگاه آزاد اسلامی، واحد رودهن، تهران، ایران.

بررسي رابطة بین کیفیت زندگی کاری بر رضایت شغلی دبیران مقطع متوسطه در دبيرستانهاي آموزش و پرورش شهرست

دکتر فتّاح ناظم*، جواد غلامرضا شاكري ارقنه^**، آزاده مطلّبي^***

چكيده

هدف اساسي پژوهش حاضر بررسي كيفيت زندگي كاري و رضايت شغلي دبيران آموزش و پرورش  شهرستان نظرآباد است. با توجه به نقش اساسي و بنيادي آموزش و پرورش به عنوان مهم‌ترين بنيان ساختاري جامعه و نقش معلمان به عنوان عنصر اصلي سازنده‌اين بنياد، به متغيرهاي كيفيت زندگي كاري و رضايت شغلي در ميان دبيران جامعة مورد نظر پرداخته شده است. با استفاده از جدول حجم نمونه كرجسي و مورگان تعداد 100 نفر براي نمونه آماري به روش طبقه‌اي تصادفي و نسبي انتخاب شدند. از پرسشنامه‌هاي استاندارد كيفيت زندگي كاري و رضايت شغلي برای گردآوری داده‌ها استفاده شد. ميزان ضريب همساني دروني سؤالات (آلفاي كرونباخ) براي پرسشنامه كيفيت زندگي كاري 87/0 و براي پرسشنامه رضايت شغلي 83/0 است و در نتیجه پایایی آنها تأیید شد. روايي آنها را نيز متخصصان آماري تأييد کردند. در نهایت 100 پرسشنامه تكميل و به روش همبستگي پيرسون، آزمونT  براي گروههاي مستقل و رگرسيون گام به گام مورد تجزيه و تحليل آماري قرار گرفتند. نتايج به دست آمده از آزمونهاي آماري بيانگر آن است كه دبيران آموزش و پرورش شهرستان نظرآباد از نظر كيفيت زندگي كاري و رضايت شغلي در سطح نسبتاً مطلوبي قرار دارند. همچنين مؤلفه‌هاي محيط کاري‌ايمن و بهداشتي، تأمين فرصت رشد و امنيت مداوم، فضاي کلي زندگي، وابستگي اجتماعي زندگي کاري، يکپارچگي و انسجام اجتماعي و  قانون گرايي در سطح نسبتاً مطلوب هستند. اما مؤلفه‌هاي پرداخت منصفانه و کافي و توسعه قابليتهاي انساني در سطح نامطلوبي قرار دارد. نيز نتايج گوياي آن است كه بين مؤلفه‌هاي محيط کاري‌ايمن و بهداشتي، تأمين فرصت رشد و امنيت مداوم، فضاي کلي زندگي، وابستگي اجتماعي زندگي کاري، يکپارچگي و انسجام اجتماعي و رضايت شغلي رابطه معناداري وجود دارد، ولي بين مؤلفه‌هاي پرداخت منصفانه و کافي، قانون گرايي در سازمان کاري و توسعة قابليتهاي انساني با رضايت شغلي رابطه معناداري وجود ندارد. همچنین مشخص شد كه بين ميزان كيفيت زندگي كاري و رضايت شغلي دبيران زن و مرد تفاوت معناداري وجود دارد. به عبارتي رضایت دبيران زن در مؤلفه‌هاي محيط كاري‌ايمن و بهداشتي، تأمين فرصت رشد و امنيت مداوم و فضاي کلي زندگي نسبت به دبيران مرد در سطح بالاتري بود. در کل رضايت شغلي دبيران زن نسبت به دبيران مرد بالاتر بوده است.

كليد واژه‌ها:

آموزش و پروش، كيفيت زندگي كاري، رضايت شغلي.

 

---

* عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامي واحد رودهن، دانشکده علوم تربيتي، رودهن،‌ايران.

** دانشگاه پيام نور تهران، گروه علوم تربيتي، تهران،‌ايران.

*** دانشگاه آزاد اسلامي واحد رودهن، دانشکده علوم تربيتي، عضو باشگاه  پژوهشگران جوان، رودهن،‌ايران.

بررسی مقایسه‌ای عوامل خانوادگی موثر بر بزهکاری دختران نوجوان شهر تهران 1387-1386

دکتر سیداحمد حسینی*، شیرین یکه کار^**

چکیده

 هدف: پژوهش حاضر با هدف شناخت عوامل خانوادگی مؤثر بر بزهکاری دختران نوجوان شهر تهران 1387-1386 اجرا شده است.

بیان مسئله: با توجه به تأثیر ویژة خانواده در گرایش نوجوانان به بزهکاری از یک سو و اهمیت پیشگیری از بزهکاری نوجوانان، در این پژوهش به بررسی نقش خانواده در این زمینه پرداخته‌ایم. عوامل مورد بررسی شامل دلبستگی والد- فرزندی، مراقبت و اعتماد، کنترل و نظارت والدینی، پایگاه اقتصادی- اجتماعی و وجود سابقة انحراف در خانواده است.

روش: این پژوهش از نوع علی- مقایسه‌ای (پس رویدادی) است. نمونة گروه بزهکار از میان دختران نوجوان کانون اصلاح و‌تربیت شهر تهران به تعداد50 نفر و نمونة گروه غیربزهکار با کنترل متغیرهای جنس، سن و محل زندگی از میان دانش آموزان شهر تهران به تعداد 50 نفر انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه و روش آماری مورد استفاده آزمون خی دو است.

یافته‌ها: نتایج پژوهش نشان داد که بین دو گروه مورد بررسی از نظر میزان دلبستگی والد- فرزندی، کنترل و نظارت والدینی، پایگاه اقتصادی- اجتماعی و وجود سابقه انحراف در والدین تفاوت معنادار وجود دارد، اما در زمینة مراقبت و اعتماد والدینی تفاوت معناداری بين دو گروه مشاهده نشد.

کلید واژه‌ها

 دلبستگی والد- فرزندی، مراقبت و اعتماد، کنترل و نظارت والدینی، پایگاه اقتصادی، اجتماعی.

---

* عضو هیأت علمی دانشگاه علامه طباطبایی، گروه جامعه شناسی، تهران، ایران.

** مدرس و دانشجوی دکترای رشته‌ی مددکاری اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

عاملیت انسانی و گفتمان انقلاب اسلامی ایران (تبیین جامعه شناختی عاملیت انسانی و تحولات معنایی آن از خ

دکتر بهرنگ صدیقی^*، حسن نظری^**

چکیده

این مقاله برگرفته از پژوهشی است که هدفش بررسی و تبیین جامعه شناختی عاملیت انسانی در گفتمان انقلاب اسلامی ایران با تأکید بر دوره تاریخی خرداد 1376 تا خرداد 1389 بوده است. با این هدف مفهوم «انسان» را محور بررسی قرار داده‌ایم. و تغییر و تحول آن را در گستره منظومه معنایی دو گفتمان اصلاحات و محافظه کار با تکیه بر نظریة گفتمان و روش تحلیل انتقادی گفتمان در پنج دوره حساس از این دوران بررسی کرده‌ایم. در این راه با محور قرار دادن‌اندیشه مسلط و عاملیت بخش هر دوره در قالب تحلیل درون متنی و تشخیص راهبردهای گفتمانی با شناخت و بررسی نظام زبانی و معنایی، متون و گفتارهای عمدة سیاسی‌اندیشه رقیب را در قالب تحلیل بینامتنی بررسی کرده‌ایم تا فضای گفتمانی و تولید ایدئولوژیک رقیب را شناسایی و برای شناخت بستر و زمینه اجتماعی که این گفتمان‌ها در درون شان تولید و هژمونی^[1] یافته‌اند، در هر دوره در قالب تحلیل برون متنی به بررسی زمینه تاریخی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی پرداخته‌ایم. همچنین در تبیین معنایی عاملیت سوژه مطلوب هر دوره با تکیه بر نظریة گفتمان و همچنین نظریه‌های مطرح در خصوص عاملیت انسانی به تبیین نظری از منظر عاملیت/ ساختار پرداخته‌ایم.

این تبیین در پایان انواعی از تیپولژی سوژه مطلوب را در دوران مورد بررسی در قالب افق گفتمانی هر دوره به روی ما گشوده است. که عمده‌ترین آنها عبارت‌اند از: سوژه آزادی خواه انسان مدار، سوژة قانون گرای استبداد گریز، سوژة عدالت طلب مذهب مدار، سوژة تکلیف مدار آزادی گریز و سوژة مقاوم استبداد ستیز.

نهایتاً با بهره گیری از امکان تطبیقی برای تبیین و درک بهتر عاملیت انسانی در گفتمان انقلاب اسلامی ایران، مؤلفه‌های عمده هر دوره را در این خصوص مطرح و جمع بندی کره‌ایم.

کلید واژه‌ها

 عاملیت، گفتمان، قدرت، زبان، انسان.

 

---

* عضو هیأت علمی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد رودهن، دانشکده علوم اجتماعی، رودهن، ایران.

** کارشناس ارشد جمعیت شناسی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد رودهن، ایران.

[1] Hegemony

نقش عوامل ساختاری، کنشی و رابطه­ای در درونی­شدن «اخلاق علم» در میان دانشجویان تحصیلات تکمیلی

*هدایت­اله ستوده انواری^**، علی بقائی سرابی^**

چکیده

 هدف این مقاله سنجش میزان درونی­شدن «اخلاق علم» در میان دانشجویان تحصیلات تکمیلی و بررسی نقش عوامل ساختاری، کنشی و رابطه­ای در ایجاد آن است. مدل نظری این مقاله بر تأثیر عوامل ساختاری (نظیر: اِعمال کنترل­های اجتماعی بازدارنده و تسهیل­کننده در فرایند آموزش معیارهای اخلاق علم، اخلاق علم اساتید، سرمایه­های فرهنگی اساتید و فرهنگ دانشگاهی)، عوامل کنشی (شامل: اقتدارپذیری علمی دانشجویان و انگیزه­های تحصیلی دانشجویان) و عوامل رابطه­ای (شبکه تعاملات میان اساتید و دانشجویان) بر اخلاق علم دانشجویان تأکید داشت. جامعة آماری شامل کليه دانشجویان تحصیلات تکمیلی در سه واحد دانشگاه آزاد اسلامی و نمونة آماری شامل 580 مورد از آنان بود. روش نمونه‌گيری «طبقه­ای نامتناسب با حجم» و ابزار‌ اندازه‌گيری يک «پرسشنامه محقق­ساخته» بود. نتايج حاصله از آزمون مدل نظری با استفاده از روش «مدل­سازی معادلات ساختاری» نشان داد که میزان اخلاق علم دانشجویان «بیش از حدّ متوسط» است. با این وجود، همین سطح از اخلاق علم دانشجویان در درجة اول از عوامل ساختاری و در درجة دوم از عوامل رابطه­ای متأثر است.

کليد واژه­ها

 اخلاق علم، سرمایه فرهنگی، کنترل اجتماعی، فرهنگ دانشگاهی، انگیزه­های تحصیلی.

---

*‌اين مقاله برگرفته از پژوهشی با عنوان «بررسی عوامل موثر بر سطح درونی­شدن اخلاق علم در میان دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه آزاد اسلامی» است که با حمايت مالی معاونت پژوهشی دانشگاه آزاد اسلامی رودهن انجام گرفته است.

** عضو هيأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن، گروه علوم اجتماعی، رودهن، ایران.

*** عضو هيأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن، گروه علوم اجتماعی، رودهن، ایران.

ارتباط عوامل اجتماعی با هویت اجتماعی دانش آموزان

دكتر مالك ميرهاشمي^[1]*، لیبا حیدرپور^**

چکیده:

 هدف پژوهش حاضر بررسی ارتباط برخی از عوامل اجتماعی با هویت اجتماعی دانش آموزان دبیرستان‌های دولتی شهرستان گیلان غرب بود. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه دانش آموزان دختر و پسر دبیرستانهای دولتی شهرستان گیلان غرب در سال تحصیلی 89-1388 هستند. از بين جامعة مورد نظر 278 نفر با نمونه گیری طبقه‌ای متناسب انتخاب شدند. تحلیل داده‌ها نشان داد که: بین متغیرهای اجتماعی و هویت‌هاي شخصی و ارتباطی دانش آموزان همبستگی معنادار وجود ندارد. اما، بين متغیرهای اجتماعی و هویت‌هاي اجتماعی و جمعی دانش آموزان همبستگی معنا دار به دست آمد.

کلید واژه‌ها

هویت اجتماعی، عوامل اجتماعی، دانش آموزان، دبیرستاتهای دولتی.

 

---

* عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامي، واحد رودهن، دانشکده روان شناسي، رودهن،‌ايران.

** دانش آموخته كارشناسي ارشد دانشگاه آزاد اسلامي واحد رودهن، دانشکده علوم اجتماعي، رودهن،‌ايران.