دکتر سروش فتحی[1]*، حامد محمدی^**

چکیده:

 رفتارهای تخریب گرانه جوانان در جامعه، بخشی از رفتارهای نابهنجار و پرخاشگرانه‌ای است که جوانان و نوجوانان بدون هیچ گونه بهره مادی مرتکب آن می‌شوند. چنین رفتارهایی همواره خسارت‌های زیادی بر پیکره جامعه تحمیل می‌کند. در واقع  این پدیده اجتماعی که خاصیتی فراگیر و جهانی دارد، وندالیسم نامیده می‌شود و با توسعه شهرنشینی در اشکال و ابعاد مختلف گسترش بسیار یافته است. لازم به تذکر است که  همچون سایر پدیده‌های اجتماعی، عوامل مختلفی در بروز رفتار وندالیستی جوانان و نوجوانان اثر گذار است. هدف مقاله حاضر شناخت رفتار وندالیستی جوانان در شهر و تأثیر بیگانگی اجتماعی بر آن است. روش تحقیق اسنادی و پیمایشی  است. نمونة مورد مطالعه براساس فرمول کوکران 350 نفر تعیین شده است. 7/55 درصد ازجوانان مورد مطالعه پسر و 3/44 درصد دختر بوده‌اند. متوسط میزان احساس بیگانگی اجتماعی در جوانان برابر 03/26±19/59 و میزان گرایش به رفتارهای وندالیستی برابر 98/13±23/17 محاسبه شده است.

مطالعه نظری و تجربی مؤید این واقعیت است که پسران با توجه به آزادی عمل در فضای اجتماعی جامعه شهری و همچنین نگرش مردسالاری جامعه به پسران، بیشتر از دختران به رفتارهای  تخریب گرانه و ویرانگر می‌پردازند. فرزندان خانواده‌هایی که از لحاظ اقتصادی - اجتماعی در طبقه پایین قرار دارند و نسبت به طبقات بالاتر از برخی امکانات و تسهیلات شهری محرومند به دلیل محدودیتهای مالی و عدم وجود راههای قانونی برای دسترسی به این گونه امکانات و تسهیلات به رفتارهای وندالیستی از جمله تخریب اموال و اثاثیه شهری دامن می‌زنند. همچنین رفتارهای تخریب گرانه و ویرانگر ناشی از بریدگی و عدم پیوند فرد با جامعه شهری (بیگانگی اجتماعی) است. در نتیجه این رفتارها در بسیاری از مواقع منعکس کننده میل وافر جوانان به ابراز خشم و نارضایتی در برابر اجحاف، اجبار،تبعیض، اقتدار آمرانه، تحدید آزادیهای فردی، نابرابری و بی‌عدالتی ساختارها، سازمانها و نهادهای جامعة شهری سلطه گر است.

کلید واژه‌ها: بیگانگی اجتماعی، وندالیسم، رفتار وندالیستی، جوانان

* عضوهیئت علمی‌دانشگاه آزاد اسلامی، واحد گرمسار، گروه علوم اجتماعی، گرمسار، ایران.  sfathi@iau-garmsar.ac.ir

** دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران. Mohammadi_hd61@yahoo.com