دکتر غلامحسین حیدری*
وَ اذْكُرُوا نِعْمَتَ اللّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ كُنْتُمْ أعْداءً فَألّـَفَ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ فَأَصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهِ إِخْواناً. (آلعمران:۱۰۳)
نعمت خدا را به ياد آوريد آنگاه كه دشمنان يكديگر بوديد. پس ميان دلهاي شما الفتانداخت تا به لطف او برادران هم شديد.
چکیده
دين، عميقترين، حقيقيترين و ماندگارترين امري است كه ميتواند مردمان را به همبستگي اجتماعي دروني برساند و اين وفاق جمعي دروني، لازمه همبستگي اجتماعي بر اساس شاخصهاي بيروني است.مقاله مزبور با هدف شناخت همبستگی اجتماعی ازدیدگاه اسلام وبا روش اسنادی وکتابخانه ای صورت گرفته است.
در پیمودن راه پر فراز و نشیب توسعه،همبستگی اجتماعی ضرورتی اجتناب ناپذیر و اصلي ناگزير است. كشورهاي توسعه يافته امروز، ملتهاي تلاشگر ديروز هستند كه در پيمودن راه دراز توسعه، نخستين گام را با نهادينه كردن عنصر همبستگي يا وفاق اجتماعي آغاز كردند.
در این مقال، نخست مفاهیمیچون وجدان جمعي،انواع همبستگي يا وفاق اجتماعي،مفاهيم پيونديافته با همبستگي اجتماعي از جمله: دين اسلام، ارزشها،فرهنگ،احساسات ملي و پيوندهاي نژادي و خويشاوندي،محبت و عدالت را به بررسي مي نشينيم. سپس پيوندهاي اجتماعي در اسلام رااز جنبههاي گوناگون ارزيابي مي كنيم. اهم اين پيوندهاعبارتند از: رابطه فرد و جامعه،روابط ميان افراد، و روابط گروههاي اجتماعي.
کلید واژهها: همبستگی اجتماعی، دين اسلام، وجدان جمعي، فرهنگ
* عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی و رئیس واحد رودهن، تهران، ایران