بررسی رابطه‎ی بین پیوندهای اجتماعی- خانوادگی و میزان بزهکاری نوجوانان

«كوششي در جهت تبيين‎های اجتماعی - خانوادگی رفتارهاي بزهکارانه‎ی نوجوانان 19-13 ساله شهر بهشهر، بر اساس آزمون تجربی نظریه‎های کنترل اجتماعی هیرشی»

دکتر محمدصادق مهدوی*، دکتر علی اصغر عباسی اسفجیر**

 چکیده: اين مقاله به ابعاد تفكري و بينش نظري نظریه‎ی کنترل اجتماعي هیرشی و آزمون تجربی آن در شهر بهشهر می‎پردازد. مدل نظری پژوهش با یک پرسشنامه‎ی  آزمون شده (پیش آزمون و  نهایی) و دارای روایی قابل اعتماد در ابعاد مختلف متغیرهای مستقل و وابسته در تابستان 1386 در شهر فوق آزمون شده است. حجم  نمونه مورد مطالعه 150 نفر از نوجوانان دختر و پسر هستند. برای تحلیل داده‎ها و آزمون فرضیه‎ها و مدل ارایه شده از نظر اندازه‎گیری و ساختار روابط میان متغیرها از نرم افزارهای آماری  SPSS وLISREL و MINITAB استفاده شده است. نتایج به‎دست آمده ناشی از مقایسه‎ی متغیرهای پیش‎بینی‎کننده در فرضیه‎های اصلی و فرعی بر اساس دو نوع تحلیل چندگانه‎ی آماری حاکی از این است که تحلیل رگرسیون چندگانه متغیرهای اصلی “دل‎بستگی و پیوستگی” (ترکیب چهار بعد) در خانواده و “جامعه” پیش‎بینی‎کننده‎ی اصلی بزهکاری معرفی می‎شوند. در الگو سازی معادلات ساختاری هم همین نتیجه قابل توجه است. همانند تحلیل رگرسیون در متغیرهای فرعی تحلیل نیز تأثیر دل‎بستگی به مدرسه بر بزهکاری همچنان برجسته است.

 کلید واژه‌ها: بزهکاری، پیوند اجتماعی، تعهد، دل‎بستگی و پیوستگی، دل مشغولی، عقاید، کنترل اجتماعی

---

* استاد جامعه‎شناسی و عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی

**  استادیار جامعه‎شناسی وعضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد بابل [e-mail]

باز تولید نابرابری جنسیتی در خانواده «مطالعه‎ی تطبیقی زنان شاغل و خانه‎دار شهر ایلام»

دکتر باقر ساروخانی*، یسری محمودی**

چکیده: نابرابری جنسیتی از مسایلی است که از گذشته‎ی دور همواره با بشر بوده است و فقط در شرایط زمانی و مکانی و بر حسب فرهنگ هر جامعه نوع نابرابری‎ها فرق کرده است.

خانواده به‎عنوان نخستین نهادی که فرد در آن چشم می‎گشاید، اعم از اینکه خانواده به کشورهای توسعه‎یافته یا در حال توسعه تعلق داشته باشد مهترین عامل در انتقال تبعیض جنسیتی است، زیرا کودک به دلیل خالی بودن ذهنش در سال‎های اولیه‎ی زندگی و همچنین ارتباط تنگاتنگش با افراد خانواده به‎ویژه مادر، بسیار تحت تأثیر اندیشه‎ها و باورهای او (مادر) قرار می‎گیرد.

هدف اصلی پژوهش، بررسی این مسأله می‎باشد که آیا در خانواده‎های ایلامی نابرابری جنسیتی وجود دارد یا خیر؟ و زنان در نقش مادر چگونه و تا چه حد نابرابری جنسیتی را تولید می‎کنند؟

از دیگر اهداف پژوهش بررسی انواع نابرابری جنسیتی در خانواده و نیز بررسی رابطه‎ی اشتغال و سرمایه‎ی فرهنگی مادران با تولید نابرابری جنسیتی در خانواده است.

چارچوب نظری پژوهش بر اساس نظریه‎ی اصحاب فمینیسم لیبرال و ساروخانی انتخاب شده است. روش پژوهش شامل دو بخش "اسنادی" و "پیمایشی" بوده است.

جامعه‎ی آماری این پژوهش زنان شهر ایلام که فرزندانی از دوجنس (دختر و پسر) دارند و حجم نمونه 330 نفر می‎باشد.

 روش نمونه‎گیری، تصادفی خوشه‎ای برای تجزیه و تحلیل داده‎ها از آزمون‎های واریانس یک‎سویه، خی دو، ضریب همبستگی اسپیرمن و LSD استفاده گردید. 

طبق یافته‎های پژوهش در اکثر خانواده‎های ایلامی نابرابری جنسیتی در سه حوزه‎ی، هنجاری، آموزشی تحصیلی و اقتصادی مشاهده می‎شود.

زنان به‎عنوان مادر نقش مهمی در ایجاد نابرابری جنسیتی در خانواده بین فرزند دختر و پسر خویش دارند.

بین اشتغال مادران و تولید نابرابری جنسیتی رابطه‎ی معنی‎داری وجود دارد. بیشترین میزان نابرابری جنسیتی توسط مادران خانه‎دار تولید می‎شود.

بیشترین میزان تبعیض جنسیتی توسط مادران زیر دیپلم ایجاد شده است. همچنین مادرانی که اوقات فراغت خویش را به مطالعه‎ی کتاب، مجله و روزنامه می گذرانند، کمترین رتبه‎ی نابرابری جنسیتی را به خود اختصاص داده‎اند؛ مادرانی که اوقات فراغت خویش را با شرکت در مجالس مذهبی و فرهنگی می‎گذرانند، بیشرین نابرابری جنسیتی را در خانواده تولید می‎کنند.

در پایان باید گفت، بیشترین میزان نابرابری در حوزه‎ی نابرابری هنجاری می‎باشد و کمترین نابرابری در حوزه‎ی اقتصادی است.

 کلید واژه‌ها: اشتغال، خانواده، سرمایه‎ی فرهنگی، نابرابری جنسیتی

---

* استاد دانشگاه تهران

**  کارشناسی ارشد مطالعات زنان دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات

بررسی عوامل مؤثر بر پدیده‎ی روسپی‎گری

دکتر سید احمد حسینی*، مرضیه آقایی**

 چکیده: یکی از انحرافاتی که سلامت هر جامعه‎ای را تهدید می‎کند، پدیده‎ی روسپی‎گری است که متأسفانه در تمام جوامع با شدت و ضعف وجود دارد. در این پژوهش تلاش شده است که عوامل مؤثر بر روسپی‎گری بررسی شود. جامعه‎ی آماری، 60 نفر از زنان روسپی که از تیرماه تا پایان شهریور ماه سال 1385 به جرم روسپی‎گری دستگیر شده و در زندان اوین شهر تهران دوران محکومیت خود را سپری می‎کنند، می‎باشد که به دلیل کم بودن حجم آماری از روش تمام شماری استفاده شده است. همچنین، با توجه به اینکه در این پژوهش در نظر است که گروه آزمایش (زنان روسپی) با گروه گواه (زنان عادی) مقایسه شوند، لذا زنان عادی 17 تا 60 ساله‎ی ساکن در محله‎هایی که زنان روسپی قبل از دستگیری در آنجا زندگی می‎کردند، جامعه‎ی آماری گروه زنان عادی را تشکیل می‎دهند. برای تعیین نمونه‎ی گروه زنان عادی، این گروه بر اساس سن زنان روسپی همتاسازی شد و به‎صورت تصادفی از مناطقی که روسپیان قبل از دستگیری در آنجا ساکن بوده‎اند، نمونه‎گیری به‎عمل آمد. روش این پژوهش از نوع پیمایشی (علی – مقایسه‎ای) بوده و برای تجزیه و تحلیل اطلاعات از آمار توصیفی و آمار استنباطی، آزمون‎های مجذور خی، فیشر و آزمون تی استفاده شد. یافته‎ها نشان می‎دهد که پایگاه اجتماعی خانواده، گرایشات مذهبی والدین، وجود اعتیاد در خانواده، انحرافات اجتماعی و اخلاقی والدین و یا یکی از اعضای خانواده، روابط صمیمانه والدین با فرزندان، روابط صمیمانه‎ی والدین با یکدیگر، مشاهده‎ی روابط جنسی والدین، نوع سرپرستی، ازدواج مجدد والدین در دو گروه مورد مطالعه با 95% اطمینان تفاوت معناداری دارد و این بدین معنی است که بین متغیرهای فوق و روسپی‎گری رابطه وجود دارد. همچنین متغیر بعد خانوار در این پژوهش در دو گروه تفاوت معنی‎داری نشان نداد.

 کلید واژه‌ها: انحراف اجتماعی، خانواده، روسپی‎گری، عوامل خانوادگی

---

* استادیار دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی

**  کارشناس ارشد دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی

بررسی مقایسه‎ای ویژگی‎های شخصیتی خلبانان، پزشکان و معلمان

منیر صادقیان*، دکتر سید احمد جلالی**

 چکیده: هدف پژوهش حاضر، شناخت رابطه‎ی نوع شغل و ویژگی‎های شخصیتی است. جامعه‎ی آماری پژوهش را خلبانان، پزشکان و معلمان تشکیل می‎دهند، از هر یک از گروه‎های شغلی به روش نمونه‎گیری در دسترس، 30 نفر انتخاب و با پرسش‎نامه‎ی MMPI و مصاحبه‎ی تکمیلی مورد ارزیابی قرار گرفتند. در تجزیه و تحلیل داده‎ها از روش‎های آمار توصیفی، تحلیل واریانس یک سویه (ANOVA) و پس‎آزمون توکی استفاده شد. نتایج نشان داد که بین نوع شغل و ویژگی‎های شخصیتی افراد رابطه وجود دارد. بر این اساس، در بین خلبانان میزان برافراشتگی مقیاس‎های L و HY از سایر مقیاس‎ها بیشتر بود، ضمن این که برافراشتگی این مقیاس‎ها در بین خلبانان بالاتر از دیگر گروه‎های شغلی است. میزان برافراشتگی مقیاس K در بین پزشکان از سایر مقیاس‎ها بیشتر بود که برافراشگی این مقیاس، در بین پزشکان نیز بالاتر از دیگر گروه‎های شغلی است و معلمان نيز در مقیاس‎های     D, Pd, Pt, Pa برافراشتگي نشان دادند.

 کلید واژه‌ها: شخصیت، شغل، پرسش‎نامه‎ی MMPI

---

* کارشناسی ارشد روان سنجی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز

**  استادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز

بررسي موانع عامليتي مؤثر بر مشارکت سازمان­ يافته

دکتر سيامک زند رضوي*، لينا ملکميان**، دکتر فريدون کامران***، کيوان ضيایي****،رويا اخلاص­ پور*****

 چکیده: اين پژوهش کمبود منابع آب‌هاي زيرزميني و ساز و کارهاي ايجاد آن را به‌عنوان مسأله‌ی اجتماعي بر مي­شمارد و مشارکت اجتماعي سازمان يافته‌ی افراد محلي در برخورد با اين مساله را به‌عنوان راهکار اصلي معرفي مي­کند. چارچوب مفهومي و نظري اين مقاله بر پايه‌ی رويکرد عامليتي استوار است. روش مورد استفاده در این پژوهش پيمايشي و از پرسش‎نامه‌ی پژوهشگر ساخته‌ی بهره گرفته از مصاحبه با 91 نفر است. اعتبار ابزار اين پژوهش، از نوع صوري و سازه است،پایایی آن نیز با آزمون آلفاي کرونباخ تأیيد شده است. و همچنین برای تحلیل فرضيه‌ها از آزمون‌هایF، t و ضریب همبستگی پيرسون استفاده گرديد. يافته‎ها حاکي از وجود رابطه‌ی متوسط ميان مشارکت اجتماعي و پايگاه اقتصادي- اجتماعي مي­باشد. در ضمن متغيرهاي «خير محدود» و «نوع الگوی تصميم‌گيري در ميزان استفاده از آب» تأثير به‌سزايي بر مشارکت اجتماعي سازمان يافته‌ی جامعه مورد مطالعه دارد.

 کلید واژه‌ها: تشکل­های آب‌بران، عاملیت، مشارکت سازمان‌یافته، مشارکت محله­ای

---

* استادیار جامعه‎شناسی و عضو هیأت علمی دانشگاه شهید باهنر کرمان

**  عضو هیأت علمی دانشگاه تهران

***  استادیار جامعه‎شناسی و عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن

****  کارشناس ارشد پژوهشگری اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن

*****  کارشناس ارشد اقتصاد کشاورزی دانشگاه شهید باهنر کرمان

بررسي وضعيت فرهنگي دانشگاه آزاد اسلامي واحد رودهن با رويكرد اسلامی

اکبر توحیدلو *

 چکیده: هدف كلي پژوهش حاضر، دستيابي به زواياي مختلف وضعيت فرهنگي در دانشگاه آزاد اسلامي واحد رودهن است. روش تحقيق پيمايشي و جامعه‎ی آماري كليه‎ی دانشجويان، كاركنان و استادان دانشگاه آزاد اسلامي واحد رودهن است. براي تعيين حجم نمونه از فرمول كوكران استفاده شد. تعداد افراد نمونه 800 نفر به شيوه‎ی تصادفي خوشه‌اي انتخاب شدند. ابزار مورد استفاده پرسش‎نامه‎ی پژوهشگر ساخته‎ی نگرش‌سنجی ديني است كه نمره‌گذاري آن به شيوه‎ی ليكرت است. ميزان اعتبار پرسش‎نامه از طريق آزمون آلفاي كرونباخ محاسبه شد و برای اساتید83/0 و برای دانشجویان 86/0 و برای کارکنان 88/0 به‎دست آمد. در این تحقيق متغير وضعيت ديني و مذهبي، گرايشات سياسي و وضعيت اجتماعي به‌عنوان شاخص‌هاي وضعيت فرهنگي دانشگاه مورد بررسي قرار گرفت. براي تجزيه و تحليل داده‌ها، با توجه به ماهيت و روش پژوهش، ابتدا داده‌ها مورد بازبيني و كنترل قرار گرفتند و سپس با نرم‌افزار آماري SPSS مورد سنجش قرار گرفتند. با توجه به نوع فرضیه‌ها، روش‌هاي آمار استنباطي رگرسيون ساده، t گروه‌هاي مستقل، و تحليل واريانس یک‎سویه، مورد استفاده قرار گرفتند. نتايج به‎دست آمده نشان داد استادان بيشترين مشاركت سياسي، اجتماعي و ديني و در نتيجه بالاترين وضعيت فرهنگي را دارند. در مقایسه‎ی مشارکت مردان و زنان، مردها در مشارکت سیاسی و زن‌ها در مشارکت اجتماعی درصد بالاتر را به خود اختصاص داده‌اند، اما، مقایسه‎ی مجموع عامل‎ها نشانگر تفاوت معنادار نیست.

 کلید واژه‌ها: استادان، دانشجویان، دانشگاه آزاد، کارکنان، گرایش سیاسی، وضعیت اجتماعی، وضعیت دینی، وضعيت فرهنگي

---

1- نتایج این مقاله برگرفته از طرحی پژوهشی است که با حمایت مادی و معنوی معاونت پژوهشی دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن انجام شده است.

* عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن

تحليل وضعيت شهرستان‎هاي استان تهران از نظر توسعه ی اجتماعي

دكتر مالك مير هاشمي*، محمدجواد قائدمحمدي**، بهنام شکری***

 چکیده:

هدف: هدف از این پژوهش، شناخت وضعيت توسعه‎ی اجتماعي 9 شهرستان استان تهران است.

روش‎شناسی: با استفاده از پژوهش توصيفي – اسنادي و تحليل تاكسونومي (تحليل طبقه‎بندي) 8 شاخص وملاك اجتماعي اين شهرستان‎ها مقايسه شد.

نتايج: یافته‎ها نشان مي‎دهد كه اين شهرستان‎ها از نظر شاخص‎هاي اجتماعي همگن هستند. همچنين، شهرستان تهران و شهرستان ري به ترتيب رتبه‎هاي اول و آخر را از نظر توسعه‎ی اجتماعي دارا هستند.

 کلید واژه‌ها: توسعه‎ی اجتماعي، شاخص‎هاي اجتماعي ،‌ديدگاه‎هاي توسعه

---

* استاديار دانشگاه آزاد اسلامي واحد رودهن [e-mail] 

**  عضو هيأت علمي دانشگاه آزاد اسلامي واحد رودهن

***  عضو هيأت علمي دانشگاه آزاد اسلامي واحد رودهن

شایسته است از کمک‎های سرکار خانم طاهره رزاق ‎نیا عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن در تحلیل آماری داده‎ها تشکر و قدردانی شود.

بررسی تأثیر فرایند خصوصی‌سازی خدمات پستی بر عملکرد مالی و رضایت مشتریان

دکتر فریدون کامران*، سید مصطفی حسینی**

 چکیده: هدف این پژوهش شناخت تأثیر اجرای سیاست اصل 44 قانون اساسی و خصوصی‌سازی خدمات پستی بر بهبود بهره‌وری و افزایش میزان رضایت‎مندی مشتریان است. به همین منظور اداره پست شهرستان بابل به‌عنوان نمونه برای انجام پژوهش حاضر در نظر گرفته شده است.

این پژوهش از نظر هدف کاربردی است که با روش (اسنادی و پیمایشی) انجام شده است. جامعه آماری شهروندان بابل بوده و نمونه آماری به تعداد 400 نفر با روش نمونه‌گیری تصادفی متناسب با حجم جامعه تعیین گردیده است.

نتایج این پژوهش نشان دادند که میزان شاخص بهره‌وری کل در بخش خصوصی بالاتر از بخش دولتی و میزان شاخص ترافیک به درآمد بخش دولتی بیشتر از بخش خصوصی بوده است.

بخش دوم پژوهش مربوط به میزان رضایت‎مندی مشتریان می‌باشد. ابزار پژوهش پرسش‌نامه‌ای است که براساس مقیاس طیف برش قطبین تنظیم گردیده است. برای تعیین روایی صوری مقیاس، از نظر کارشناسان و اساتید و برای تعیین پایایی از ضریب پیرسون به‌عنوان ضریب بازآزمایی استفاده شده است. همچنین نتایج نگرش‌سنجی مشتریان نشان داده است که میزان رضایت‎مندی از خدمات ارایه شده در بخش خصوصی بیشتر از بخش دولتی بوده است.

 کلید واژه‌ها: اصل 44 قانون اساسی، بخش دولتی، بخش خصوصی، بهره‌وری، خصوصی‌سازی،

 رضایت‎مندی

---

* عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن[e-mail]

**  دانش‎آموخته‎ی کارشناسی ارشد رشته علوم اجتماعی