دکتر سید احمد حسینی*

چکیده:

اهمیت تجارب و درس‌های حاصل از اقدامات توسعه­ای گذشته به ویژه در زمینه‌های روستایی و کشاورزی حائز اهمیت بالاتری هستند. موفقیت‌های اقدامات و پروژه‌های بعدی در زمینه توسعه روستایی حاصل همین تجارب است. ماهیت مطالعه حاضر عمدتاً اجرای این ضرورت بوده است، از میان زمینه‌های توسعه روستایی، مدیریت توسعه روستایی، به خصوص در مناطقی نظیر استان لرستان از ویژگی و پیچیدگی خاصی برخوردار است. زیرا فرآیند توسعه روستایی، به خصوص در مناطقی نظیر استان لرستان از ویژگی و پیچیدگی خاصی برخوردار است. از این رو استانداری لرستان، در اجرای تفکر مطالعه برای شناخت موانع توسعه، مطالعه هفت موضوع توسعه را در دستور کار قرار داد. یکی از موضوعات بررسی نتایج کاربست الگوهای طرح توسعه منطقه‌ای سلسله (شامل اجرای طرح در سه بخش سلسله، دلفان و چغلوندی است) و طرح توسعه ریمله به منظور ارائه الگوی مدیریت جدید روستایی منظور شد. هدف اصلی از مطالعه حاضر، ارائه الگویی برای مدیریت توسعه روستایی در شکل پروژه توسعه­ای بود که اساس آن از انطباق با نیازهای جوامع محلی بر مبنای مشارکت واقعی مردم باشد. این مطالعه براساس چگونگی مشارکت گروههای مختلف اجتماعی در فرآیند تصمیم گیری، برنامه ریزی و اجرای طرح‌های توسعه سلسله و ریمله و شناسایی نقاط قوت و ضعف آنها انجام شد. طرح‌های توسعه سلسله و ریمله که به ترتیب در اوایل دهه‌های50 و70 در استان لرستان به اجرا درآمد، اساساً حول محور ظرفیت سازی و توانمند سازی مردم در جهت پذیرش مسئولیت و شکل دهی مدیریتی پایدار در زمینه‌های توسعه محلی ـ منطقه‌ای بوده است. چه اینکه پایداری مدیریت توسعه در سطح محلی، ضامن پایداری منابع در جهت توسعه توسعه پایدار است و در واقع مشارکت مردم به عنوان ریشه­های درخت توسعه باعث شادابی تنه و شاخه که همانا زندگی و رفاه اقتصادی و اجتماعی جامعه مورد نظر است. بعد از حدود 6 دهه تکاپو و صرف هزینه و منابع فراوان در زمینه توسعه کشورهای در حال توسعه، امروزه ثابت شده است که در ذات توسعه، نابرابری نهفته است. هم از این روست که جهان به این نتیجه رسید که می‌بایست با رویکرد پایداری توسعه، اقدامات از سطوح محلی صورت گیرد تا با توانمندسازی مردم در استفاده بهینه از منابع، ظرفیت‌های توسعه­ای آنها نیز ارتقا یابد. می‌توان گفت طرح توسعه سلسله و ریمله در زمان‌های اجرا دارای چنین رویکردی بودند که در شکل آزمایشی به اجرا درآمدند.

کلید واژه‌ها: الگوهای توسعه، طرح ریمله، طرح سلسله

* عضو هیئت علمی‌، دانشگاه علامه طباطبایی، دانشکده علوم اجتماعی، تهران، ایران.