دکتر باقر ساروخانی*، یسری محمودی**

چکیده: نابرابری جنسیتی از مسایلی است که از گذشته‎ی دور همواره با بشر بوده است و فقط در شرایط زمانی و مکانی و بر حسب فرهنگ هر جامعه نوع نابرابری‎ها فرق کرده است.

خانواده به‎عنوان نخستین نهادی که فرد در آن چشم می‎گشاید، اعم از اینکه خانواده به کشورهای توسعه‎یافته یا در حال توسعه تعلق داشته باشد مهترین عامل در انتقال تبعیض جنسیتی است، زیرا کودک به دلیل خالی بودن ذهنش در سال‎های اولیه‎ی زندگی و همچنین ارتباط تنگاتنگش با افراد خانواده به‎ویژه مادر، بسیار تحت تأثیر اندیشه‎ها و باورهای او (مادر) قرار می‎گیرد.

هدف اصلی پژوهش، بررسی این مسأله می‎باشد که آیا در خانواده‎های ایلامی نابرابری جنسیتی وجود دارد یا خیر؟ و زنان در نقش مادر چگونه و تا چه حد نابرابری جنسیتی را تولید می‎کنند؟

از دیگر اهداف پژوهش بررسی انواع نابرابری جنسیتی در خانواده و نیز بررسی رابطه‎ی اشتغال و سرمایه‎ی فرهنگی مادران با تولید نابرابری جنسیتی در خانواده است.

چارچوب نظری پژوهش بر اساس نظریه‎ی اصحاب فمینیسم لیبرال و ساروخانی انتخاب شده است. روش پژوهش شامل دو بخش "اسنادی" و "پیمایشی" بوده است.

جامعه‎ی آماری این پژوهش زنان شهر ایلام که فرزندانی از دوجنس (دختر و پسر) دارند و حجم نمونه 330 نفر می‎باشد.

 روش نمونه‎گیری، تصادفی خوشه‎ای برای تجزیه و تحلیل داده‎ها از آزمون‎های واریانس یک‎سویه، خی دو، ضریب همبستگی اسپیرمن و LSD استفاده گردید. 

طبق یافته‎های پژوهش در اکثر خانواده‎های ایلامی نابرابری جنسیتی در سه حوزه‎ی، هنجاری، آموزشی تحصیلی و اقتصادی مشاهده می‎شود.

زنان به‎عنوان مادر نقش مهمی در ایجاد نابرابری جنسیتی در خانواده بین فرزند دختر و پسر خویش دارند.

بین اشتغال مادران و تولید نابرابری جنسیتی رابطه‎ی معنی‎داری وجود دارد. بیشترین میزان نابرابری جنسیتی توسط مادران خانه‎دار تولید می‎شود.

بیشترین میزان تبعیض جنسیتی توسط مادران زیر دیپلم ایجاد شده است. همچنین مادرانی که اوقات فراغت خویش را به مطالعه‎ی کتاب، مجله و روزنامه می گذرانند، کمترین رتبه‎ی نابرابری جنسیتی را به خود اختصاص داده‎اند؛ مادرانی که اوقات فراغت خویش را با شرکت در مجالس مذهبی و فرهنگی می‎گذرانند، بیشرین نابرابری جنسیتی را در خانواده تولید می‎کنند.

در پایان باید گفت، بیشترین میزان نابرابری در حوزه‎ی نابرابری هنجاری می‎باشد و کمترین نابرابری در حوزه‎ی اقتصادی است.

 کلید واژه‌ها: اشتغال، خانواده، سرمایه‎ی فرهنگی، نابرابری جنسیتی

* استاد دانشگاه تهران

**  کارشناسی ارشد مطالعات زنان دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات