دکتر علی طلوعی*، علی اکبر زراعتگر^**

چکیده

 جامعه پذیری سیاسی فرایندی است  مستمر و پویا که براساس آن، نهادهای اولیه و ثانویه در مراحل مختلف زندگی بر گرایش‌ها و دیدگاه‌های سیاسی شخص اثر می‌گذارند و در تصمیم گیری‌ها ی مربوط به حوزه سیاست، عامل کم و بیش تعیین کننده‌ای به شمار می‌رود. بستر اصلی و مناسب مطالعه جامعه پذیری سیاسی، فرهنگ سیاسی آن جامعه است. جهت گیری‌های فرد به سیاست می‌تواند تا حد زیادی از شخصیت وی و فرهنگی که بر او سلطه دارد، ناشی شود.

«مک لوهان» با طرح کردن این نظریه که رسانه، خود پیام است، ابزارهای ارتباطی را به مثابه پیامی، مهم بر می‌شمارد. در این میان تلویزیون به عنوان رسانه‌ای فراگیر که تأثیر عمده‌ای بر مخاطب می‌گذارد و نیز به دلیل ویژگی شنیداری و دیداری بودن آن، نقش ویژه‌ای در فرهنگ سازی و باور پذیری ایفا می‌کند، که یکی از آن می‌تواند فرهنگ سیاسی باشد. اصولاً منظور از جامعه پذیری سیاسی روندی است که فرد با وظایف، حقوق و نقش‌های سیاسی خود در جامعه آشنا می‌شود. اینکه نیروهای اجتماعی کدام یک از سه حالت فوق را در مقابل نظام حکومتی اعمال می‌کنند، به میزان جامعه پذیری سیاسی آنان بستگی دارد. بدین منظور مدل کامل جامعه پذیری سیاسی با بررسی متون مربوط به موضوع و دیدگاه‌های‌اندیشمندان در حوزة وسایل ارتباط جمعی و جامعه شناسی سیاسی طراحی شد. برای سنجش جامعه پذیری سیاسی جوانان شهرستان مشهد از بین افراد دانشگاهی تعداد 400 نفر با روش نمونه گیری طبقه بندی شده انتخاب و با استفاده از روش پیمایشی و ابزار پرسشنامه مشتمل بر 5 عامل و 41 گویه موضوع بررسی شد. نتایج  بررسی‌ها براساس تحلیل رگرسیونی نشان داد که هر چه برخورداری از رسانه‌های جمعی بیشتر باشد، نگرش سیاسی دانشجویان بالاتر می‌رود و همین طور هر چه اعتماد به تلویزیون و اخبار آن بالاتر رود، میزان جامعه پذیری افراد نیز بیشتر می‌شود.

کلید واژه‌ها

 جامعه پذیری سیاسی، وسایل ارتباط جمعی، فرهنگ سیاسی، تلویزیون.

* مدرس دانشگاه بوعلی سینا، همدان – ایران.

** دانشگاه آزاد اسلامی، واحد رودهن، تهران، ایران.