دكتر سیدمحمّدصادق مهدوي* رويا وزيري^**

 چكيده: بشر در طول تاريخ حيات خويش، همواره در محيط زيست تصرف كرده و آن را مطابق نياز و سليقه خود، تغيير داده است و برعكس، طبيعت به اشكال گوناگون در توسعه و رشد فرهنگي بشر، تأثير به‌سزايي داشته است. حفظ محيط زيست یک تلاش ملی است که مستلزم مشاركت آحاد مردم است. اين ميراث گرانبها و سرمايه عظيم، امانتي است كه از گذشتگان ما به جاي مانده است و بشر امروز بايد با منش اخلاقي و اجتماعي مناسب و توأم با احساس مسئوليت، آن را به صورت مطلوب به آيندگان بسپارد. مؤثرترين گام به منظور حفظ محيط زيست، ارزيابي رفتار و عملكرد مردم در رسيدن به اصول اوليه زندگي پايدار است. چرا كه بهره‌وري صحيح از منابع و جلوگيري از تغيير در مواهب طبيعي باعث پايداري زندگي مي‌شود. جامعه دانشگاهي و افراد روشنفكر تأثير قابل توجهي در تقويت فرهنگ محيط زيستي و رسيدن به هدف های توسعه پايدار دارند. هدف اصلی پژوهش حاضر، شناخت عوامل اجتماعي- فرهنگي مؤثر بر حفظ محيط زيست است كه به منظور شناسايي اين عوامل، 400 دانشجو از دانشكده‌هاي علوم انساني، علوم پايه، اقتصاد و مديريت و فني دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقيقات با استفاده از روش نمونه‌گيري طبقه‌اي نامتناسب با حجم انتخاب شدند و به وسیله روش پیمایش تأثير متغيرهای جنسیت، سن، وضعیت تأهل، بومی بودن، میزان آگاهی، عادت‌هاي فرهنگي، درونی کردن ارزش­ها و پایبندی دینی در نگرش و رفتار معطوف به حفظ محيط زيست با کمک پرسشنامه مصاحبه­ای و تکنیک­های آماری لازم سنجيده شده است. نتايج اين مطالعه نشان داد، متغير آموزش از طريق رسانه، بيش‌ترين تأثير را در نگرش مثبت دانشجويان نسبت به حفظ محيط زيست دارد.

 كليد واژه ها: حفظ محيط زيست، نگرش محيط زيستي، عادت‌هاي فرهنگي، فرهنگ محیط زیستی

_{* استاد تمام وقت دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقيقات تهران d_mahdavy@yahoo.com}

_{** کارشناس ارشد پژوهش علوم اجتماعی (كارشناس مسئول آمارهاي محيط زيست مركز آمار ايران) r_env@yahoo.com}