دکتر حبيب اله آقابخشي* مهرنوش محتشمي^**

 چکيده: برنامه‌هاي توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي کشور خطوط اساسي و جهت گيري هاي کلي هدف ها و سياست‌هاي هر بخش را تعيين مي‌کنند و امور اجرایي نيز در مسير آن هدف‌ها پيش مي‌روند. در حال حاضر نقش زنان براي سازمان‌ها و برنامه ريزان امور توسعه يك اولويت انكارناپذير محسوب مي شود. با توجه به اهميت زنان در فرايند توسعه، پژوهش حاضر با  هدف شناخت جايگاه زنان در محتواي برنامه‌هاي توسعه بعد از انقلاب و با استفاده از تکنيک تحليل محتواي مفهومي، تقسيم کردن متغير جايگاه زنان به 15 مقوله ريزتر و سنجش ميزان فراواني هر مقوله در هر برنامه توسعه به صورت جداگانه، به انجام رسيد. پژوهشگر به دنبال پاسخگويي به اين پرسش اساسي بود که زنان جامعه ايران در برنامه‌هاي توسعه اقتصادي اجتماعي فرهنگي و سياسي کشور از چه جايگاهي برخوردار بوده اند. در نهايت از تحليل و بررسي جداول حاصل از تحليل محتواي برنامه هاي توسعه مي‌توان چنين نتيجه گرفت که با گذشت زمان از برنامة اول به چهارم، حساسيت برنامه ريزان به مسئله جنسيت و زنان بيشتر شده و به موازات تدوين و تصويب مواد قانوني، نهادها، تشکيلات و برنامه هاي متناظری نیز براي تحقق اين هدف هم به وجود آمده است.

 کليد واژه ها: برنامه هاي توسعه، توانمندسازي زنان، جايگاه زنان، رويکرد انساني در توسعه.

*  دانشيار و عضو هيئت علمي دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن. habib@uswr.ac.ir

** دانش آموخته کارشناسي ارشد رشته مطالعات زنان دانشگاه آزاد اسلامي واحد رودهن

mohtashami.ir@gmail.com