دکتر مجید کفاشی*   عنایت اسلامی^**

چکیده: این مقاله حاصل یک کار پژوهشی با عنوان بررسی عوامل موثر بر تکرار جرم و بازگشت مجدد به زندان است و از رهیافت های عمده و نظریه های جامعه شناسی و آسیب شناختی اجتماعی از جمله انتقال فرهنگی و تفاوت ارتباطات، یادگیری اجتماعی، خرده فرهنگی، بی هنجاری، کنش متقابل، برچسب زنی، پیوند اجتماعی، و نظریه کنترل اجتماعی برای این مسئله و معضل اجتماعی مهم استفاده شده است. هدف مقاله شناخت راهکارهای کاهش تکرار جرم و بازگشت مجدد زندانیان آزاد شده به زندان است.

مسئله اساسی تحقیق این است که چه عواملی در تکرار جرم و بازگشت مجدد به زندان مؤثرند. این تحقیق علّی و به شیوة پیمایشی و با استفاده از ابزار پرسشنامه محقق ساخته توام با مصاحبه انجام گرفته است. جامعه آماری آن کلیه زندانیان زندانهای خراسان شمالی در سال 1386 است که تعدادشان 1527 نفر بوده است. نمونه آماری 600 نفر از زندانیان سابقه دار و حجم نمونه 200 نفر است که به صورت نمونه گیری تصادفی طبقه بندی شده انتخاب شده اند. اطلاعات جمع آوری شده با استفاده از آمار توصیفی و استنباطی و آزمون‌های پیرسون، اسپیرمن و کایسکوئر (کی2) و با استفاده از نرم افزار  spssمورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است.

براساس نتایج این پژوهش می توان برای پیشگیری و کاهش تکرار جرم و بازگشت مجدد افراد آزاد شده به زندان، با اجرای اصولی و استاندارد تفکیک و طبقه بندی زندانیان در زندانها، بهبود وضعیت اسکان و نگهداری و نوع خدمات دهی موثر به آنها، حذف برچسب رسمی و غیر رسمی از زندانیان آزاد شده، عرضه خدمات موثر و کنترل از طریق مرکز مراقبت بعد از خروج، پذیرش زندانیان آزاد شده در میان خانواده، دوستان و نهادهای رسمی و غیر رسمی و جلوگیری از طرد آنان اقدام موثری انجام داد.

کلید واژه ها: زندان، جرم، مجرم، تکرار جرم، جامعه پذیری، مراقبت بعد از خروج