دکتر حسین یحیی زاده*
چکیده: در این مقاله سعی شده است که تا حدی وجوه مشترک و تمایز بین رشته مددکاری اجتماعی و رشته های روان شناسی بالینی و مشاوره روشن شود. در این پژوهش با توجه به موضوع مورد تحقیق از روش کتابخانه ای استفاده شد. یافته های این پژوهش نشان می دهد که در رشته روان شناسی بالینی تمرکز عمدتا بر روی تشخیص اختلالات روانی و درمان آنهاست، در حالی که در رشته مشاوره تمرکز بیشتر در زمینه راهنمایی و مشاوره تحصیلی، راهنمایی و مشاوره شغلی، راهنمایی در زمینه ازدواج، راهنمایی و مشاوره زناشویی و غیره است. با توجه به منابع معتبر می توان نتیجه گرفت که در روان شناسی بالینی و مشاوره تاکید بیشتر بر ساختار روانی انسان است و هدف درمانگر عمدتا درک سیستم شناختی افراد و تغییر نحوه تفکر، احساسات و رفتار آنهاست. در این دیدگاه اختلالات روانی، عاطفی و رفتاری باید شناخته شود و با اتخاذ سیستم درمانی مناسب این اختلالات رفع گردند. در حرفه مددکاری اجتماعی انسان به عنوان یک موجود اجتماعی تلقی می شود و هر فرد، مستقل از دیگران نبوده و باید در ارتباط با دیگران و در تعامل با محیط اجتماعی خود مورد بررسی قرار گیرد. از دیدگاه مددکاری اجتماعی، ریشه مشکلات انسانها نه تنها بخاطر عوامل فردی و خانوادگی آنها، بلکه می تواند بدلیل عوامل اجتماعی و در تعامل بین این افراد و محیط اجتماعی‌شان باشد. از این رو، هدف مددکاری اجتماعی تغییر در حالات روانی مددجو و نیز تغییر در محیط اجتماعی و موقعیت اجتماعی او است. از طرفی روان شناسان بالینی و مشاوران نقشي در توسعه منابع اجتماعي ندارند ولي مددكار اجتماعی نه تنها از منابع اجتماعي به منظور حل مشكل انسانها استفاده مي‌كند، بلكه توسعه منابع اجتماعی را نيز مد نظر دارد. روان شناسان بالینی و مشاوران در اتاق مصاحبه سعی مي‌كنند تا به حل مشکل مراجعان بپردازند و هر تغييری را كه مدنظر است همان جا در مراجع ايجاد نمايند و اگر لازم باشد خانواده مراجع را نيز به دفتر خود دعوت مي‌كنند. در حالي‌كه مددكار اجتماعی علاوه بر مصاحبه های متعدد با مددجو، وارد محيط زندگي او هم می شود و به طور مستقيم رفتارها و ارتباطات مددجو و خانواده او را مشاهده و مورد بررسی قرار می‌دهد و به تشخيص و ارزيابی مشکل می‌پردازد و درصورتي كه لازم باشد تغيير در محیط خانوادگی و اجتماعی مددجو بوجود می آورد.
کلید واژه ها: مددکاری اجتماعی، روان شناسی بالینی،
مشاوره، محیط اجتماعی